Consensus

Natuurwetten doen niet aan consensus

Als lid van parachutespringvereniging Het Draagvlak zit je op grote hoogte boven de aarde bij een van de raampjes. Terwijl jij een artikel in een vakblad aan het lezen bent, zijn beneden minuscule huisjes en wegen te zien. In het artikel staat dat een grote groep wetenschappers het er na jaren onderzoek over eens is geworden dat 27 vierkante meter echt het minimum is waaraan een parachute moet voldoen. Maar even later, iets voordat je de sprong naar beneden waagt, lees je op jouw parachute dat deze maar een oppervlakte van 16 vierkante meter heeft. Ja, licht de voorzitter van de vereniging toe, dat was waar men na lang overleg op uitkwam. Het lidmaatschapsgeld kon onmogelijk nog verder verhoogd worden, dit was het maximaal haalbare, grotere modellen waren onbetaalbaar.

Zou je springen?

In het economiegedeelte van de Volkskrant stond zaterdag 16 maart een artikel van Frank Kalshoven. Omdat ons land meerdere partijen kent, neemt hij het daarin op voor het altijd zoeken naar consensus. Als iedereen wat water bij de wijn doet en vooral: meedoet, dan komen we er als redelijke wezens ook bij de klimaatmaatregelen samen wel uit. Aan het einde van dit artikel waarschuwt hij dan ook voor partijen die hier niet aan mee willen doen en illustreert dit met een citaat van de partijleidster van de Partij voor de Dieren.

Gelukkig vermeldt hij ook dat in een consensusdemocratie een gezond respect voor de feiten belangrijk is, zodat argumentatie gewogen kan worden.

Welnu, laten we – met de wetenschap aan onze zijde – eens kijken naar wat feiten. De fragiele evenwichten van de diverse klimaatsystemen worden verstoord door de snel stijgende concentratie koolzuurgassen. Klimaatverandering betekent dat we toegaan naar nieuwe evenwichten. Boven een bepaalde drempelwaarde worden deze veranderingen onomkeerbaar, door de vele terugkoppelingen in het systeem. Bijvoorbeeld de verstoring van de regencyclus, waardoor het tropisch regenwoud in de Amazone en op Borneo steeds sneller verdwijnt. En de naaldbossen in Canada en Siberië die uitsterven, waardoor een grote CO2-buffer verloren gaat. Verder het smelten van het ijs op de Noordpool, waardoor minder zonlicht wordt weerkaatst en daarom wordt opgenomen door het donkere land en zeewater dat vrijkomt. Door deze verstoring verandert bovendien de zogenaamde poolwervel, een luchtstroom hoog in de atmosfeer; ineens was het min veertig in het Middenwesten van Amerika. Daarnaast het smelten van de permafrost rond de Noordpool, waardoor een grote hoeveelheid methaangas vrijkomt, het 34 keer sterkere neefje van koolzuurgas. Een terugkoppeling is ook dat warm oceaanwater minder CO2 opneemt. Bovendien smelten de zogenaamde gashydraten op de oceaanbodem, waardoor catastrofaal veel methaan vrijkomt.

De nieuwe evenwichten resulteren in een chronisch oververhitte aarde en wat we gaan doen is volgens de wetenschappers niet goed genoeg om dit te voorkomen.

Je kijkt naar beneden, ziet de kleine wereld beneden je. Zestien vierkante meter is best groot en het lidmaatschap is al best duur. En ach, die wetenschappers; volgens sommigen hebben ze banden met de parachute-industrie. Maar mocht je springen, dan zul je – the hard way – ontdekken dat de gravitatieconstante en de weerstandscoëfficiënt niet erg inschikkelijk blijken te zijn.   

Met het klimaat valt niet te onderhandelen: we kunnen niet verwachten dat als wij samen de helft doen van wat nodig is, de natuur ons ook een stapje tegemoetkomt. Onverbiddelijk gaat deze dan naar een nieuw evenwicht waarin life as we know it niet meer mogelijk is.

Daarom zie ik zeker een rol voor bezorgde leerlingen, klimaatmarsen en dwarse partijen die blijven zeggen: dit compromis, hoe goedbedoeld ook, is niet goed genoeg. Het biedt valse zekerheid en staat een echte oplossing in de weg. Het is alles of niets.